niedziela, 3 września 2017

Kubeczek menstruacyjny a zdrowie


Problemy zdrowotne:
1. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam tyłozgięcie macicy?
2. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam skłonność do infekcji grzybiczych?
3. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam skłonność do infekcji układu moczowego?
4. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam skłonność do infekcji bakteryjnych?
5. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam endometriozę?
6. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam hemoroidy?
7. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam pochwicę?
8. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam żylaki pochwy?
9. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam hemofobię?
10. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam podłużną przegrodę pochwową?
11. Czy mogę używać kubeczka, jeśli nie mogę używać tamponów?
12. Czy mogę używać kubeczka razem z pessarem?

Bezpieczeństwo: 
13. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony probiotyczne?
14. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony organiczne?
15. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony bawełniane?
16. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony wielorazowe?
17. Czy to jest niezdrowe, że przy zakładaniu kubeczka do pochwy dostaje się powietrze?
18. Czy to "zasysanie" jest niezdrowe?
19. Czy kubeczek zwiększa ryzyko endometriozy?
20. Jaka jest opinia lekarzy ginekologów na temat kubeczków?
21. Dlaczego kubeczki nie są sprzedawane w aptekach?
22. Czy istnieją naukowe artykuły medyczne omawiające używanie kubeczka?

Niestandardowe użycie: 
23. Czy mogę używać kubeczka zamiast wkładki higienicznej w okresie okołoowulacyjnym?
24. Czy mogę używać kubeczka tuż po porodzie, poronieniu lub przerwaniu ciąży?
25. Czy mogę używać kubeczka przy plamieniu międzymiesiączkowym?
26. Czy mogę używać kubeczka po stosunku bez prezerwatywy?
 
Inne: 
27. Jak to możliwe, że u części kobiet kubeczek zmniejsza lub likwiduje bóle miesiączkowe?
28. Jak to możliwe, że u części kobiet kubeczek skraca czas trwania miesiączki?
29. Jak to możliwe, że kubeczek nie zwiększa ryzyka TSS (zespołu wstrząsu toksycznego)?

 


Problemy zdrowotne:
1. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam tyłozgięcie macicy?
Tak. Pozycja macicy nie ma znaczenia — liczy się tylko wysokość szyjki. Tyłozgięcie macicy (ang. retroverted/tilted/tipped uterus) nie oznacza automatycznie niskiej szyjki. Jeśli jednak w Twoim przypadku szyjka jest niska, powinnaś przy wyborze kubeczka zwrócić uwagę na jego długość.
Większość kobiet powinna zakładać kubeczek w kierunku dołu kręgosłupa, a nie prosto w górę, ale w przypadku tyłozgięcia macicy sytuacja może być odwrotna — jeśli więc masz problemy z przeciekaniem, spróbuj zakładać kubeczek w nieco innym kierunku.

Poniższa ilustracja przedstawia macicę w "normalnej" pozycji (anteverted), w tyłozgięciu (retroverted) i w tyłozgięciu oraz w tyłopochyleniu (retroflexed)Najczęściej występująca ("normalna") pozycja macicy to przodozgięcie i przodopochylenie (anteverted i zarazem anteflexed).


Źródło: nieistniejąca już strona dyspareunia.org

Poniżej znajdziesz linki do innych ilustracji pokazujących, jak wygląda tyłozgięcie (ang. retroverted). Pokazują one narządy płciowe z różnych profilów, więc dla jasności podzielono je na dwie grupy:

*grupa pierwsza — pęcherz z lewej strony:

*grupa druga — pęcherz z prawej strony:


Ilustracje poniżej pokazują dodatkowo, jak wygląda tyłopochylenie (ang. retroflexed):


Istnieje też przemieszczenie macicy ku tyłowi (ang. retrocessed) — "Macica przemieszczona jest w całości ku tyłowi, ale kierunek osi pozostaje bez zmian" (źródło). Możesz zobaczyć tę pozycję na poniższych ilustracjach:


2. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam skłonność do infekcji grzybiczych?
Tak. Jeśli wcześniej używałaś tamponów, kubeczek powinien zlikwidować lub przynajmniej zmniejszyć problem z infekcjami grzybiczymi. Tampony wchłaniają bowiem naturalną wydzielinę ze ścianek pochwy, która zapobiega infekcjom i utrzymuje prawidłowe ph w pochwie. Poprawa może nastąpić także w przypadku wcześniejszego używania podpasek — zapewniają one idealne warunki do rozwoju infekcji: ciepło, wilgoć i zmniejszony dostęp powietrza do narządów płciowych.

Zapoznaj się jednak z poniższymi wskazówkami:
  • Najlepiej nie używaj do mycia kubeczka żadnego mydła ani żelu — nawet jeśli kubeczek wydaje się porządnie opłukany, w rzeczywistości mogą się na nim znajdować pozostałości kosmetyku, które mogą przyczynić się do kolejnej infekcji grzybiczej.
  • Jeśli mimo wszystko chciałabyś używać czegoś więcej niż wody, postaraj się znaleźć środek bez zapachu (Parfum), substancji antybakteryjnych (zabijają one też "dobre" bakterie), gliceryny i sorbitolu. Jeśli kubeczek nie zmniejszy częstotliwości pojawiania się infekcji, możesz też zwracać uwagę, czy kosmetyk, którego używasz do mycia rąk przed wyjęciem kubeczka, nie zawiera tych substancji.
  • Jeśli będziesz używać z kubeczkiem lubrykantu, on także nie powinien zawierać gliceryny i sorbitolu. 
  • Zawsze dokładnie opłukuj ręce po umyciu, zanim zaczniesz wyjmować kubeczek, nawet jeśli używasz bezpiecznego produktu. 
  • Postaraj się nie manewrować zbytnio kubeczkiem — jeśli jest otwarty, pozwól mu samemu znaleźć się w wygodnej pozycji. Jeśli nie przecieka, nie wyjmuj go tylko po to, żeby sprawdzić, jak bardzo jest zapełniony.

Jeśli w czasie używania kubeczka nabawisz się infekcji grzybiczej:
  • Najlepiej zamień go na podpaski, zwłaszcza jeśli rozpoczęłaś już leczenie — z kubeczkiem lek nie będzie miał wystarczającego kontaktu ze śluzówką pochwy; ponadto lek może zawierać substancje szkodliwe dla materiału kubeczka. W czasie trwania infekcji grzybiczej zakładanie i wyjmowanie kubeczka może być też bolesne.
  • Nie zapomnij jak zawsze zdezynfekować kubeczka po zakończeniu używania go w danym cyklu.


3. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam skłonność do infekcji układu moczowego?
Tak. Jeśli wcześniej używałaś podpasek, kubeczek może zlikwidować lub przynajmniej zmniejszyć problem z infekcjami układu moczowego, bo to krew znajdująca się na podpasce zapewnia bakteriom z odbytu łatwiejszą drogę do cewki moczowej. Żeby jednak kubeczek nie zwiększył problemu z infekcjami, ważne są dwie kwestie:
1) żeby nie podrażniać ujścia cewki moczowej:
  • Na początku używania kubeczka warto używać go z lubrykantem, żeby ułatwić zakładanie i zminimalizować ryzyko podrażnień ujścia cewki. (Potem, kiedy będziesz już go sprawniej zakładać, możesz zrezygnować z lubrykantu).  
  • Skróć paznokcie przed pierwszym cyklem z kubeczkiem.
  • Zawsze dokładnie myj i opłukuj ręce, zanim zaczniesz wyjmować kubeczek.
  • Przed wyjęciem kubeczka staraj się złożyć go ponownie i wyjmuj go w taki sposób, że nie podrażniać ujścia cewki. Przykładowo jeśli składasz go w literę C, wyjmuj najpierw jedną połowę górnej krawędzi kubeczka, a dopiero potem drugą — zaczynając od dołu lub z boku, a nie od góry.

Możesz zobaczyć, gdzie mniej więcej znajdują się poszczególne narządy, na ilustracjach medycznych. U każdej kobiety odległość ujścia cewki od wejścia do pochwy jest inna, więc w przypadku skłonności do infekcji warto wiedzieć, gdzie dokładnie się ono znajduje.

2) żeby kubeczek nie uciskał pęcherza lub cewki moczowej:
  • Wybierz jeden z bardziej miękkich kubeczków, żeby ograniczyć ryzyko ucisku na drogi moczowe i nieopróżniania pęcherza w pełni. Jeśli zauważysz, że w czasie noszenia kubeczka masz problem z opróżnianiem pęcherza w pełni (strumień moczu jest słabszy), zapewne kubeczek naciska na cewkę moczową. Spróbuj wtedy zakładać go wyżej, tak żeby nie naciskał na cewkę. Jeśli to nie pomaga, spróbuj też wywrócić go na drugą stronę. Możesz też starać się zawsze oddawać mocz po opróżnieniu kubeczka (przed jego ponownym założeniem). Jeśli problem nie ustaje, potrzebujesz innego kubeczka — nieopróżnianie pęcherza w pełni może prowadzić do infekcji.


Dodatkowe uwagi:
  • Postaraj się oddać mocz w ciągu godziny po założeniu kubeczka, tak żeby pozbyć się bakterii, które mogły ewentualnie dostać się do cewki moczowej podczas wkładania kubeczka do pochwy (na tej samej zasadzie jak po stosunku).   
  • Jeśli w czasie używania kubeczka nabawisz się infekcji układu moczowego, najlepiej zamień go na podpaski i często je zmieniaj.


4. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam skłonność do infekcji bakteryjnych?
Tak. Kubeczek powinien zmniejszyć lub zlikwidować problem z infekcjami bakteryjnymi, bo:
  • W przeciwieństwie do tamponów ma gładką powierzchnię, która nie stwarza dobrego środowiska dla rozwoju bakterii, oraz nie wchłania naturalnej wydzieliny ze ścianek pochwy, która zapobiega infekcjom.
  • W przeciwieństwie do podpasek nie zapewnia bakteriom drogi z odbytu do pochwy. 

W przypadku skłonności do infekcji bakteryjnych najlepiej jest jednak nie używać do mycia kubeczka żadnego mydła — nawet jeśli kubeczek wydaje się porządnie opłukany, w rzeczywistości mogą się na nim znajdować pozostałości kosmetyku, które mogą przyczynić się do kolejnej infekcji bakteryjnej. Jeśli mimo wszystko chciałabyś używać mydła, postaraj się znaleźć środek bez zapachu (Parfum) i substancji antybakteryjnych (zabijają one też "dobre" bakterie). W Twoim przypadku szczególnie istotne jest także dokładne opłukanie rąk po umyciu, zanim zaczniesz zakładać kubeczek. Dobrze jest też zwracać uwagę, czy kosmetyk, którego używasz do mycia rąk, nie zawiera tych substancji.
Jeśli w czasie używania kubeczka nabawisz się infekcji bakteryjnej:
  • Najlepiej zamień go na podpaski, zwłaszcza jeśli rozpoczęłaś już leczenie — z kubeczkiem lek nie będzie miał wystarczającego kontaktu ze śluzówką pochwy; ponadto lek może zawierać substancje szkodliwe dla materiału kubeczka.  
  • Zdezynfekuj go po zakończeniu używania, żeby nie zarazić się ponownie w następnym cyklu. 


5. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam endometriozę?
Tak, wiele kobiet z endometriozą używa kubeczka. Zalety jego używania w przypadku endometriozy są następujące:
  • Świetnie radzi sobie ze zbieraniem nawet bardzo obfitego krwawienia i bardzo dużych fragmentów złuszczonej wyściołki macicy.
  • Pozwoli Ci informować lekarza precyzyjnie o zmianach w obfitości i konsystencji krwi miesiączkowej (czy zawiera większe fragmenty śluzówki lub skrzepy krwi, jak duże są i kiedy się pojawiają), co może mieć znaczenie dla dobierania leków.
  • Niektóre kobiety odczuwają zmniejszenie dolegliwości bólowych w związku z używaniem kubeczka.

Wybierając kubeczek, weź pod uwagę nieco bardziej miękkie modele i zwróć uwagę na pojemność.

6. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam hemoroidy?
Tak. Wybierz jednak jeden z bardziej miękkich kubeczków. Dobrze jest także sprawdzić wysokość szyjki w czasie miesiączki — dzięki temu możesz dobrać kubeczek na tyle długi, żebyś mogła go dosięgnąć bez intensywnego napinania mięśni dna miednicy (parcia) przy jego wyjmowaniu. Jeśli i tak okaże się ono konieczne, staraj się napinać tylko mięśnie pochwy, a nie mięśnie odbytu. Ćwiczenie mięśni Kegla może pomóc w nauczeniu się używania tylko mięśni pochwy.
Jeśli Twój przypadek jest poważniejszy, możesz też skonsultować się z lekarzem, który oceni, czy nacisk kubeczka mógłby pogorszyć Twój stan zdrowia.

7. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam pochwicę?
Na pewno możesz spróbować. Doświadczenia kobiet są różne w tej kwestii:
  • Jedne mimo prób nie są w stanie używać kubeczka i musi on poczekać do czasu wyzdrowienia.
  • Innym kubeczek pomaga wręcz wyzdrowieć, m.in. ponieważ pozwala dowiedzieć się więcej o własnym ciele, a także nie wysusza śluzówki tak jak tampony.
  • Jeszcze inne zauważają, że są w stanie używać kubeczka, jeśli tylko są delikatne i się nie spieszą, nawet jeśli aktywność seksualna związana z penetracją dalej jest niemożliwa.

Pamiętaj, żeby wybrać kubeczek:
  • miękki, ale sprężysty;
  • na tyle długi, żebyś bez problemu mogła go dosięgnąć;
  • oraz z dużymi otworami, dzięki czemu będzie łatwiejszy do rozszczelnienia.

8. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam żylaki pochwy?
Niestety jest to odradzane. Ewentualnie możesz skonsultować swój indywidualny przypadek z lekarzem — być może nacisk kubeczka na ścianki pochwy nie zaszkodziłby Twojemu zdrowiu, w zależności np. od umiejscowienia żylaków. Nie zapomnij wyjaśnić lekarzowi, że istnieją kubeczki o różnych stopniach miękkości i różnych wymiarach.

9. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam hemofobię? 
Nie jest to wykluczone — są wśród użytkowniczek kubeczka kobiety cierpiące na hemofobię/hematofobię. Każdy przypadek jest inny, ale poniżej znajdziesz przykładowe kwestie, które pomagają im w użytkowaniu kubeczka i ogólnym radzeniu sobie z krwią miesiączkową:
  • Krew miesiączkowa wygląda nieco inaczej niż "zwykła" krew; jej kolor jest nieco bardziej brązowy, a konsystencja nieco bardziej gęsta — więc niekoniecznie identyfikuje się ją z tą "prawdziwą", wywołującą niepokój krwią. 
  • Krew miesiączkowa nie jest wynikiem zranienia ani urazu, nie wypływa z rany.
  • Jest to Twoja własna, a nie cudza krew.
  • Z tamponami i podpaskami widok krwi też jest nie do uniknięcia — trzeba je w końcu zmieniać i myć się samodzielnie. Z kubeczkiem krew jednak nie ma nieprzyjemnego zapachu.
  • Można używać medycznych rękawiczek jednorazowych przy zakładaniu i wyjmowaniu kubeczka.
  • Możesz wylewać zawartość do toalety bez patrzenia na nią — wystarczy wyjmować kubeczek, siedząc na toalecie, i wysuwać najpierw dolną połowę najszerszej części kubeczka (tę od strony odbytu). Zawartość wylewa się wtedy do muszli klozetowej i wystarczy następnie wysunąć drugą połowę i umyć kubeczek — jest na nim wtedy już tylko resztka krwi miesiączkowej.
  • Część kobiet nigdy nawet nie zapełnia kubeczka w całości — jeśli masz mało obfite miesiączki, być może też będziesz należeć do tej grupy. Możesz też używać go tylko w końcowe dni — wtedy praktycznie nie ma szans na zapełnienie go po brzeg, nawet przy bardziej obfitej miesiączce. 
  • Kiedy dopiero przyzwyczajasz się do kubeczka, możesz zacząć go używać w końcowe dni, kiedy jest najmniej krwi, i w kolejnych cyklach stopniowo przechodzić do obfitszych dni.

10. Czy mogę używać kubeczka, jeśli mam podłużną przegrodę pochwową?
Najprawdopodobniej tak — są wśród użytkowniczek kubeczka kobiety z przegrodą pochwy (ang. vaginal septum). Jest to tym bardziej możliwe, jeśli:
  • Tampony nie sprawiają Ci problemów, jeśli tylko są założone w szerszej części — wtedy powinno wystarczyć zakładanie kubeczka po tej samej stronie co tampon.
  • Przegroda zaczyna się kilka centymetrów od wejścia do pochwy — wtedy można spróbować zakładać kubeczek tak nisko, jak to możliwe, tak żeby znajdował się poniżej przegrody.
  • Przegroda jest bardzo elastyczna — wtedy powinno być możliwe założenie kubeczka z dowolnej strony, bez wpływu na jego szczelność.


11. Czy mogę używać kubeczka, jeśli nie mogę używać tamponów?
Tak. Jeśli nie możesz używać tamponów, bo:
  • w porównaniu do podpasek zwiększają Twoje bóle miesiączkowe — to najprawdopodobniej ocierają się o wrażliwą szyjkę macicy. Kubeczek u większości kobiet znajduje sie niżej niż tampon, dlatego nie ma kontaktu z szyjką macicy. 
  • wysuszają śluzówkę pochwy — to wiedz, że kubeczek nie wchłania naturalnej wydzieliny ze ścianek pochwy tak jak tampony, dlatego jego zakładanie i wyjmowanie nie jest tak nieprzyjemne. Można też używać przy jego zakładaniu i wyjmowaniu lubrykantów i nie pogarsza to jego działania.
  • Twoja szyjka macicy znajduje się bardzo nisko — to wiedz, że kubeczek znajduje się u większości kobiet niżej niż tampon (bliżej wejścia do pochwy). Co więcej, u części kobiet szyjka znajduje się częściowo w kubeczku i nie sprawia to problemów. Kubeczki mają też różne długości (od 35 do 78 mm), więc możesz skontrolować, na jakiej wysokości znajduje się szyjka w czasie miesiączki, i wziąć to pod uwagę przy wyborze kubeczka.

12. Czy mogę używać kubeczka razem z pessarem?
Raczej tak, jeśli tylko pessar pozostawia wystarczająco dużo miejsca na kubeczek. Nawet jeśli nie pozostawia, ginekolodzy pozwalają w niektórych przypadkach zrezygnować z noszenia pessara na czas miesiączki — pamiętaj jednak, żeby skonsultować swój indywidualny przypadek z lekarzem.
Najlepiej wybierz jeden z bardziej miękkich kubeczków; może być także wskazany wybór krótkiego kubeczka. Możesz również zapytać wcześniej lekarza, czy nacisk kubeczka na ścianki pochwy mógłby wywrzeć jakiś niekorzystny wpływ w Twoim przypadku.
Warto też wiedzieć, że u niektórych kobiet sam kubeczek odgrywa rolę pessara — zwłaszcza w mniej zaawansowanych przypadkach obniżania/wypadania narządów oraz w przypadkach, kiedy tradycyjne pessary są niekomfortowe w noszeniu ze względu na zbyt dużą twardość. Możliwe jest wtedy noszenie kubeczka codziennie (po konsultacji z ginekologiem), pod warunkiem mycia go co 12 godzin (tak jak w czasie miesiączki) i regularnego dezynfekowania.


Bezpieczeństwo:
13. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony probiotyczne?
Tak. Nawet tampony probiotyczne wchłaniają wydzielinę ze ścianek pochwy, która nie powinna być wchłaniana. Odgrywa ona bowiem ważną rolę w samooczyszczaniu się pochwy, utrzymuje prawidłowe pH i zapobiega infekcjom. Kubeczek nie ma tych wad — dlatego kiedy zaczniesz go używać, może się nawet okazać, że nie potrzebujesz już suplementacji probiotykami. Jeśli pozwoli jej się oczyszczać bez przeszkód, pochwa powinna sama poradzić sobie z produkcją "dobrych" bakterii.

14. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony organiczne?
Tak — z tego samego powodu, dla którego jest zdrowszy od tamponów probiotycznych. Każdy tampon wchłania wydzieliny błon śluzowych, które nie powinny być wchłaniane, oraz zwiększa ryzyko TSS. Ilość oraz rodzaj pestycydów zastosowanych przy produkcji bawełny nie mają wpływu na te kwestie.

15. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony bawełniane?
Tak. Nawet tampony zawierające 100% bawełny wchłaniają wydzieliny, które nie powinny być wchłaniane. Ich producenci deklarują też, że nie niosą one ze sobą ryzyka TSS, ale nie jest to prawda — mimo że istnieją badania sugerujące, że tampony bez dodatkowych materiałów zapewniają gorsze środowisko dla rozwoju bakterii powodującej TSS, to jednak inne badania pokazują, że nie ma związku między tymi dwoma kwestiami.
Przykładowe źródła:
  • Parsonnet J. Effect of tampon composition on production of toxic shock syndrome toxin-1 by Staphylococcus aureus in vitro. The Journal of Infectious Diseases. January 1996, 173(1):98-103. (abstrakt dostępny tutaj)
  • Schlievert PM. Comparison of cotton and cotton/rayon tampons for effect on production of toxic shock syndrome toxin. The Journal of Infectious Diseases. October 1995, 172(4):1112-4. (abstrakt dostępny tutaj)


16. Czy kubeczek jest zdrowszy niż tampony wielorazowe?
Tak. Nie dość, że tampony wielorazowe, podobnie jak te tradycyjne, wchłaniają wydzielinę błon śluzowych, to na dodatek są porowate i sprzyjają rozwojowi drobnoustrojów — wbrew nazwie nie powinny więc być używane wielokrotnie. Jeśli nie możesz użyć kubeczka, zdrowsze i bezpieczniejsze od tamponów wielorazowych są tradycyjne tampony jednokrotnego użytku.

17. Czy to jest niezdrowe, że przy zakładaniu kubeczka do pochwy dostaje się powietrze?
Nie — z kilku powodów:
  • Obecność powietrza w pochwie jest normalna.
  • Ilość powietrza, jaka dostaje się do pochwy w związku z używaniem kubeczka, jest bardzo niewielka. Jest ono też wprowadzane z niewielką siłą.
  • Otwory przy górnej krawędzi pozwalają na ujście nadmiaru powietrza.
  • Powietrze dostaje się też do pochwy np. przy stosunku oraz przy wprowadzaniu wziernika ginekologicznego.

Wprowadzenie do pochwy dużej ilości powietrza z dużą siłą może w bardzo rzadkich przypadkach powodować zagrożenie dla zdrowia i życia ze względu na ryzyko dostania się powietrza do krwiobiegu (zator powietrzny — ang. air embolism). Dotyczy to jednak głównie kobiet w ciąży oraz okresie poporodowym — ze względu na otwarte lub powiększone naczynia krwionośne. W tym okresie używanie kubeczka i tak jest jednak odradzane, więc ryzyko wiąże się tylko z aktywnością seksualną.

18. Czy to "zasysanie" jest niezdrowe?
Nie, ponieważ tak naprawdę występuje ono tylko w dwóch momentach:
  • Kiedy kubeczek otwiera się i uszczelnia po założeniu.
  • Kiedy wyciągasz kubeczek bez wcześniejszego rozszczelnienia go (czego i tak nie powinnaś robić).

Ponadto dzięki otworom przy górnej krawędzi jest to tylko bardzo delikatne zasysanie.
Kubeczek powinien przysysać się do ścianek pochwy, a nie do szyjki macicy — jeśli u Ciebie przysysa się do szyjki, jest źle dobrany (zwykle zbyt wąski) lub źle założony.

19. Czy kubeczek zwiększa ryzyko endometriozy?

Nie, ale taka teoria była wysuwana wiele lat temu, kiedy kubeczki były mniej popularne. Opierała się na dwóch założeniach:
  • że endometrioza może być powodowana przez tzw. wsteczną menstruację, czyli przedostawanie się krwi i komórek nabłonka macicy przez jajowód do jamy otrzewnej — ale wsteczna menstruacja zachodzi u większości lub wszystkich kobiet (źródła nie są zgodne w tej kwestii), a nie wszystkie kobiety cierpią na endometriozę. Teoria wstecznej menstruacji jest też tylko jedną z wielu teorii co do przyczyn endometriozy i nigdy nie została potwierdzona, mimo że powstała w latach 20. XX wieku.
  • że przy używaniu kubeczka krew może się cofać z powrotem do macicy (i stamtąd do jajowodu itd.) — ale żeby to było możliwe, krew po pierwsze musiałaby pokonać siłę grawitacji, a po drugie coś musiałoby jej pomagać przedostać się z powrotem przez bardzo wąskie ujście szyjki macicy (tak jak jej wydostawanie się wspomagają skurcze macicy). Nawet gdyby te warunki zostały spełnione, to i tak krew dostałaby się tylko do macicy (czyli tam, gdzie już i tak była), a nie automatycznie też do jajowodu i dalej. Po ewentualnym dostaniu się do macicy najprawdopodobniej szybko wydostałaby się z powrotem, ponieważ zostałaby "wypłukana" przez krew, która dopiero wydostaje się przez ujście szyjki (czyli przez "świeższą" krew). Teoria ta zakłada, że krew, która początkowo nie przedostała się do jajowodu i wypłynęła do pochwy, po powrocie do macicy przedostaje się łatwiej do jajowodu — logicznie rzecz biorąc, powinno być jednak odwrotnie i ten proces powinien być wręcz trudniejszy, tj. jeśli krew za pierwszym razem nie przedostała się do jajowodu, po ponownym dostaniu się do macicy ryzyko tego zjawiska powinno być jeszcze mniejsze. 

Jak więc widać, jest to hipoteza oparta na hipotezie. Należy się więc raczej zastanawiać nad powiązaniem tamponów z endometriozą, ponieważ:
  • Istnieją badania naukowe, które sugerują, że dioksyny (produkt uboczny wybielania pulpy celulozowej, z której produkuje się te środki higieniczne) mogą zwiększać ryzyko endometriozy.
  • Używanie tamponów sprzyja powstawaniu nadżerki, która jest często leczona za pomocą zabiegu wypalania. Po tego typu zabiegach niszczących tkanki istnieje większe ryzyko implantacji endometrium na szyjce macicy — czyli tampony pośrednio przyczyniają się do wystąpienia endometriozy szyjki macicy.

20. Jaka jest opinia lekarzy ginekologów na temat kubeczków? 
Większość lekarzy ginekologów niestety nie wie o istnieniu kubeczków — w trakcie nauki nie mają zajęć omawiających środki higieniczne dla kobiet. Producenci kubeczków to zbyt małe firmy, żeby móc inwestować duże sumy w edukację lekarzy, a producenci tradycyjnych środków nie mają oczywiście żadnej motywacji, żeby informować o produktach konkurencji. Ci lekarze, którzy wiedzą o istnieniu kubeczków, często zostali zapoznani z tym tematem dopiero przez swoje pacjentki — użytkowniczki kubeczków.  W związku z tym jeśli chcesz poznać zdanie swojego lekarza, najlepiej zabierz ze sobą kubeczek na wizytę. Możesz też wydrukować jeden z artykułów naukowych omawiających kubeczki (przykładowe znajdziesz poniżej).
Kubeczki zyskują jednak zwykle aprobatę lekarzy, którzy są gotowi dowiedzieć się o nich więcej — przykłady to amerykańskie lekarki: dr Jennifer Gunter i dr Shannon K. Laughlin-Tommaso.
Niestety część polskich lekarzy przekazuje pacjentkom niezgodne z prawdą informacje na temat kubeczków, np. że sprzyjają infekcjom, zwiększają ryzyko endometriozy i blokują wypływ krwi. Wiele z tych osób jest kompetentnymi lekarzami, którzy jednak mają niewielką wiedzę o higienie menstruacyjnej.
Polskie Towarzystwo Ginekologiczne nie wyraziło jeszcze swojej opinii na temat kubeczków.

21. Dlaczego kubeczki nie są sprzedawane w aptekach?
Na całym świecie kubeczki sprzedawane są głównie w specjalistycznych sklepach z kubeczkami lub w sklepach z produktami dla osób interesujących się zdrowym stylem życia. W aptekach są sprzedawane rzadko, ponieważ:
  • Kubeczek w całej Unii Europejskiej nie jest uznawany za produkt medyczny. Jest to związane z faktem, że jest on nieinwazyjny i "niewidoczny" dla organizmu. Proces samooczyszczania się pochwy zachodzi tak samo, kiedy jest on założony. To tampon jest bardziej inwazyjnym produktem, m.in. ze względu na wchłanianie wydzieliny ze ścianek pochwy i śluzu szyjkowego — wydzielin, które nie powinny być wchłaniane. Pod względem stopnia inwazyjności kubeczek jest więc bardziej podobny do silikonowych akcesoriów erotycznych, których nie kupuje się przecież w aptece.
  • Pochwa nie jest "otwartą raną". Owszem, błony śluzowe są delikatne, ale jest to kwestia wrażliwości na substancje, przykładowo te mogące zaburzyć mikroflorę pochwy (np. kosmetyki myjące i produkty do irygacji pochwy). Obecność miękkiego przedmiotu nie szkodzi elastycznym ściankom pochwy, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że zakładanie, wyjmowanie i noszenie kubeczka jest łatwiejsze ze względu na obecność wydzielin odgrywających rolę lubrykantu — wydzielin, których kubeczek w przeciwieństwie do tamponu nie wchłania. 
  • Nawet w czasie miesiączki szyjka macicy nie jest "otwarta na oścież" — wręcz przeciwnie, to w okresie okołoowulacyjnym szyjka jest bardziej otwarta, żeby ułatwić ewentualne zapłodnienie. Otwór w szyjce macicy jest jednak przez cały cykl bardzo niewielki, co pomaga chronić macicę przed infekcjami.  


22. Czy istnieją naukowe artykuły medyczne omawiające używanie kubeczka?
Tak. Przykładowe z nich to (pełen tekst dostępny za darmo):
  • Howard, Courtney et al. FLOW (finding lasting options for women). "Canadian Family Physician" 2011, 57(6), 208–e215. (tekst dostępny tutaj)
  • North, Barbara B.; Oldham, Michael J. Preclinical, clinical, and over-the-counter postmarketing experience with a new vaginal cup: menstrual collection. "Journal of Women s Health" 2011, 20(2), 303-11. (tekst dostępny tutaj)
  • Peña, Eduardo F. Menstrual Protection: Advantages of the Menstrual Cup. "Obstetrics & Gynecology" 1962, 19(5), 684-687. (skan do pobrania tutaj)

Przykłady artykułów w dostępie płatnym to:
  • Beksinska Mags E., et al. Acceptability and Performance of the Menstrual Cup in South Africa: A Randomized Crossover Trial Comparing the Menstrual Cup to Tampons or Sanitary Pads. Journal of Women's Health. February 2015, 24(2): 151-158. (abstrakt dostępny tutaj)
  • Wiebe E., Trouton K. Does using tampons or menstrual cups increase early IUD expulsion rates? Contraception. 2012;86:119-21. (abstrakt dostępny tutaj)
  • Stewart K., et al. Women's experience of using the Mooncup. Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2010;30:285. (abstrakt dostępny tutaj)
  • Stewart K., et al. An alternative to conventional sanitary protection: Would women use a menstrual cup? Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2009;29:49. (abstrakt dostępny tutaj)
  • Koks C., et al. Evaluation of a menstrual cup to collect shed endometrium for in vitro studies. Fertility and Sterility. 1997;68:560-4 (abstrakt dostępny tutaj)
  • Cheng M., et al. Menses cup evaluation study. Fertility and Sterility. 1995;64:661-3. (abstrakt dostępny tutaj)
 



Niestandardowe użycie:
23. Czy mogę używać kubeczka zamiast wkładki higienicznej w okresie okołoowulacyjnym?
Tak — kubeczek może też być używany w dniach, kiedy produkowana jest duża ilość śluzu szyjkowego. Pamiętaj jedynie o opróżnianiu i myciu go nie rzadziej niż co 12 godzin, tak jak w czasie miesiączki.

24. Czy mogę używać kubeczka tuż po porodzie, poronieniu lub przerwaniu ciąży?
Nie jest to zalecane, ponieważ istnieje wtedy ryzyko infekcji (m.in. dlatego, że szyjka macicy jest w tym czasie rozszerzona). Producenci kubeczków radzą odczekać nawet do 6 tygodni. Najlepiej skonsultuj się w tej kwestii ze swoim lekarzem ginekologiem.

25. Czy mogę używać kubeczka przy plamieniu międzymiesiączkowym?
Tak. Powinnaś jednak opróżniać go i myć nie rzadziej niż co 12 godzin, tak jak w czasie miesiączki. W miarę możliwości powinien to być też bardziej miękki kubeczek — zwłaszcza jeśli plamienie trwa długo lub jest związane z nowo założoną spiralą (przy spirali polecane są miękkie kubeczki). Przy niewielkim krwawieniu zakładanie i wyjmowanie kubeczka może być mniej komfortowe — możesz w razie potrzeby wspomagać się lubrykantem.

26. Czy mogę używać kubeczka po stosunku bez prezerwatywy?
Tak, nie ma ku temu żadnych przeciwwskazań. Nie zapomnij o zdezynfekowaniu go przed ponownym odłożeniem do woreczka.


Inne:
27. Jak to możliwe, że u części kobiet kubeczek zmniejsza lub likwiduje bóle miesiączkowe?
U kobiet, które wcześniej używały tamponów, wytłumaczeniem może być bolesne ocieranie się tamponów o wrażliwą szyjkę macicy. Tampony muszą być zakładane bliżej szyjki, ponadto niektóre z nich po nasiąknięciu wydłużają się (a nie rozszerzają), co zwiększa prawdopodobieństwo kontaktu z szyjką macicy. W odróżnieniu od nich kubeczek u większości kobiet znajduje się bliżej wejścia do pochwy i nie podrażnia szyjki macicy. Co więcej, nawet u tych kobiet, u których kubeczek obejmuje szyjkę, może ona nie mieć żadnego kontaktu z jego ściankami — szyjka ma bowiem ok. 25 mm szerokości, a kubeczek od 38 do 48 mm szerokości.
Ściśle rzecz biorąc, kubeczek nie tyle więc likwiduje/zmniejsza bóle miesiączkowe, co ich nie wywołuje/nie potęguje. W związku z tym na taki rezultat używania kubeczka mogą liczyć głównie kobiety, u których tampony w porównaniu do podpasek zwiększają bóle miesiączkowe.

28. Jak to możliwe, że u części kobiet kubeczek skraca czas trwania miesiączki? 
Najprawdopodobniej jest to spodowowane delikatnym zasysaniem, występującym w momencie otwierania się kubeczka oraz podczas wyciągania go. Kubeczek nie zmniejsza wtedy ilości krwi miesiączkowej, a jedynie sprawia, że nieco szybciej wydostaje się ona z organizmu.

29. Jak to możliwe, że kubeczek nie zwiększa ryzyka TSS (zespołu wstrząsu toksycznego)?
Warto wiedzieć, że są dwa rodzaje TSS (ang. toxic shock syndrome). Jeden z nich jest związany z miesiączką (ang. menstrual-related, menstruation-related, menses-related), a drugi nie (ang. non-menstrual-related, non-menstruation-related, non-menses-related). TSS niezwiązany z miesiączką występuje także u mężczyzn oraz u kobiet, które nie są w trakcie menstruacji. W przypadku TSS związanego z miesiączką ryzyko istnieje zawsze, niezależnie od używanego środka higienicznego — ponieważ bakteria gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), jedna z bakterii powodujących TSS, potrzebuje żelaza zawartego w ludzkiej krwi, żeby móc działać chorobotwórczo. Kiedy używasz tamponów lub tzw. gąbek menstruacyjnych, ryzyko TSS zwiększa się. Istnieją różne teorie tłumaczące przyczynę tego — w przeciwieństwie do tamponów kubeczek nie zwiększa ryzyka niezależnie od teorii branej pod uwagę, ponieważ:
  • Nie ma włókien, które mogą powodować podrażnienia śluzówki pochwy (np. mikroskopijne skaleczenia), które z kolei sprawiają, że bakterie mogące powodować TSS i produkowane przez nie toksyny mogą się łatwiej dostać do krwiobiegu. 
  • Nie wchłania naturalnej wydzieliny ze ścianek pochwy i nie zwiększa w związku z tym prawdopodobieństwa wystąpienia takich podrażnień — ponieważ śluzówka pochwy nie jest wysuszona. Nie zaburza też w związku z tym naturalnego procesu samooczyszczania się pochwy.
  • Po wyjęciu nie zostawia za sobą włókien zapewniających dobre środowisko dla rozwoju bakterii.
  • Ma gładką, nieporowatą powierzchnię, która nie stwarza dobrego środowiska dla rozwoju bakterii, w tym dla bakterii mogących powodować TSS.

Poprzez regularne opróżnianie i mycie kubeczka w trakcie miesiączki zapobiegasz ewentualnemu nadbudowywaniu się bakterii, w tym tych mogących powodować TSS.
Przykładowe źródło: blog dr Jen Gunter