niedziela, 3 września 2017

Kubeczek menstruacyjny a higiena

1. Czy to jest niehigieniczne, że kubeczek pozostaje w pochwie przez tak długi czas?
2. Czy to jest niehigieniczne, że krew pozostaje w pochwie przez tak długi czas?
3. Czy to jest niehigieniczne, że używa się jednego i tego samego kubeczka wiele razy?
4. Czy kubeczek jest mniej higieniczny niż podpaski i tampony?
5. Czy kubeczek zaburza proces "oczyszczania organizmu" podczas miesiączki?
6. Czy krew miesiączkowa jest czymś brudnym?
7. Czy powinnam się obawiać dotykania krwi miesiączkowej?
8. Czy powinnam się obawiać dotykania ścianek pochwy lub szyjki macicy?
9. Czy kubeczek jest tym bardziej higieniczny, im częściej go opróżniam?
10. Czy tampony są tym bardziej higieniczne, im częściej je zmieniam?


1. Czy to jest niehigieniczne, że kubeczek pozostaje w pochwie przez tak długi czas?
Nie, nie jest. Nie dotyczy to zresztą tylko kubeczka, ale także m.in. niektórych środków antykoncepcyjnych (pierścień dopochwowy NuvaRing pozostaje w pochwie przez 3-4 tygodnie, a krążki dopochwowe typu diafragma i kapturki naszyjkowe nosi się do kilkunastu - kilkudziesięciu godzin). Kobiety z problemem obniżenia/wypadania narządów miednicy, a także niektóre kobiety w ciąży, używają także tzw. pessarów, które pozostają w pochwie przez całe tygodnie. 


2. Czy to jest niehigieniczne, że krew pozostaje w pochwie przez tak długi czas?
Nie, nie jest. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że niezależnie od używanego środka higienicznego krew, która wydostała się już z macicy przez ujście szyjki, nigdy nie wydostaje się z pochwy błyskawicznie. Jest tak ze względu na: 
  • Gęstość krwi miesiączkowej — składa się ona przecież nie tylko z krwi, ale i złuszczonej błony śluzowej macicy; ponadto zmieszane są z nią wydzielina ze ścianek pochwy i śluz szyjkowy, które produkowane są także w trakcie miesiączki.
  • Fakturę ścianek pochwy — ścianki pochwy (zwłaszcza u kobiet w wieku reprodukcyjnym) nie są idealnie gładkie, wręcz przeciwnie: znajdują się na nich fałdy (tzw. marszczki pochwowe).
  • Naturalną budowę pochwy — kiedy nic nie znajduje się w pochwie, ścianki przylegają do siebie, co tym bardziej sprawia, że proces wydostawania się krwi na zewnątrz nie jest tak szybki i precyzyjny, jak można to sobie wyobrażać.
Dodatkowo w pozycji leżącej (np. w nocy) krew miesiączkowa wypływa z pochwy jeszcze wolniej — u części kobiet nie wydostaje się prawie wcale przez całą noc, a pierwsza podpaska założona rano jest zapełniana bardzo szybko. Co więcej, resztki krwi miesiączkowej mogą pozostawać w pochwie przez całe dnie po zakończeniu miesiączki — dlatego właśnie mogłaś zaobserwować, że wydzielina z pochwy jest zabarwiona na brązowo jeszcze jakiś czas po zakończeniu miesiączki.
Ponadto krew w kubeczku ma bardzo ograniczony dostęp powietrza.
Warto też pamiętać, że krew miesiączkowa nie jest czymś brudnym, więc tym bardziej jej pozostawanie w pochwie nie jest groźne — więcej o tym poniżej. 


3. Czy to jest niehigieniczne, że używa się jednego i tego samego kubeczka wiele razy?
Nie, nie jest. Kubeczek może być dezynfekowany, a nawet sterylizowany. Ponadto krążki dopochwowe typu diafragma oraz kapturki naszyjkowe także są wielorazowego użytku i nikt nie ma zastrzeżeń co do ich higieniczności — a nie wymaga się nawet ich dezynfekowania i zaleca jedynie mycie mydłem i wodą. Także pierścień dopochwowy NuvaRing może być wyjęty na 3 godziny i założony ponownie — przed ponownym założeniem zaleca się co najwyżej opłukanie go zimną lub letnią wodą.
Gładki materiał kubeczka sprawia też, że nie zagnieżdżają się w nim drobnoustroje. 


4. Czy kubeczek jest mniej higieniczny niż podpaski i tampony?
Wręcz przeciwnie. Po pierwsze, podpaska czy tampon przesiąknięte rozkładającą się (ze względu na dostęp powietrza) krwią są pożywkami dla bakterii — a mają ciągły kontakt z narządami płciowymi. Krew w kubeczku ma natomiast bardzo ograniczony dostęp powietrza; gładki materiał kubeczka nie sprzyja też namnażaniu się bakterii. 
Co więcej, jeśli rozumiemy higieniczność jako zapobieganie infekcjom i reakcjom alergicznym, a nie jedynie dbanie o to, żeby krew miesiączkowa nie ubrudziła bielizny, kubeczek jest dużo bardziej higieniczny od podpasek i tamponów — sprzyjają one infekcjom i reakcjom alergicznym.
Po drugie, podpaski i tampony mogą być co najwyżej zdezynfekowane — mimo że są białe i wyglądają czysto, nie są sterylne. Kubeczek wytrzymuje natomiast nawet bardzo wysokie temperatury, więc można go wysterylizować w autoklawie. 
Ponieważ jest to produkt wielorazowy, dużo zależy jednak od Ciebie jako jego użytkowniczki — to Ty masz ostateczny wpływ na to, jak bardzo jest higieniczny: to Ty pilnujesz mycia rąk przed wyjmowaniem go, to Ty go dezynfekujesz i to Ty kontrolujesz, z jakimi powierzchniami i substancjami ma kontakt. 


5. Czy kubeczek zaburza proces "oczyszczania organizmu" podczas miesiączki?
Nie — przede wszystkim dlatego, że miesiączka nie polega na oczyszczaniu organizmu. Owszem, są wydalane w tym procesie tkanki, ale nie są one szkodliwe dla organizmu (patrz pytanie poniżej). Krew miesiączkowa nie zawiera produktów przemiany materii ani toksyn.
Kubeczek, podobnie jak tampon, zbiera krew, która wydostała się już przez ujście szyjki macicy do pochwy. 


6. Czy krew miesiączkowa jest czymś brudnym?
Nie. W skład krwi miesiączkowej wchodzi:
  • krew — identyczna jak cała krew w organizmie. Stanowi ona zaledwie ok. 1/3 całej krwi miesiączkowej.
  • złuszczona wyściółka macicy, 
  • śluz szyjkowy i wydzielina ze ścianek pochwy — są one produkowane zawsze i odgrywają ważną rolę w samooczyszczaniu się pochwy i ochronie błon śluzowych,
  • niezapłodniona komórka jajowa.
"Czystość" krwi, śluzu szyjkowego i wydzieliny ze ścianek pochwy oraz komórki jajowej nie powinna budzić wątpliwości, pozostaje więc jedynie kwestia złuszczonej błony śluzowej macicy. W tej kwestii istotny jest fakt, że nie cała nadbudowana wyściółka macicy jest usuwana z organizmu w czasie menstruacji — wręcz przeciwnie, aż ok. 2/3 są ponownie wchłaniane. U większości ssaków cała wyściółka jest ponownie wchłaniana, ponieważ jest bardzo cenna (zawiera dużo składników odżywczych), ale u niewielkiej ich liczby (naczelne, niektóre gatunki nietoperzy oraz ryjkonosy) produkowane jest tyle wyściółki, że jej część nie może zostać wchłonięta i jest wydalana w postaci miesiączki. Złuszczona wyściółka macicy nie jest więc czymś szkodliwym dla organizmu — gdyby tak było, ssaki nie wchłaniałyby tych tkanek ponownie. Mimo że w trakcie miesiączki z organizmu są usuwane tkanki, nie jest to więc oczyszczanie w tradycyjnym sensie — ich usuwanie jest spowodowane zbyt dużą ich ilością, żeby mogły zostać ponownie wchłonięte, a nie ich szkodliwością w razie ewentualnego pozostania w organizmie. 
Można się jednak zastanawiać: skoro krew miesiączkowa nie jest "brudna", skąd bierze się w takim razie jej nieprzyjemny zapach? Przyczyna leży w większości przypadków w kontakcie z powietrzem. Wyściółka macicy w krwi miesiączkowej zawiera wiele składników odżywczych, ponieważ gdyby doszło do zapłodnienia i wyściółka nie została złuszczona, służyłaby ona do karmienia rozwijającego się embrionu (część matczyna łożyska to właśnie tkanka błony śluzowej macicy). W kontakcie z powietrzem dochodzi do przyspieszonego rozkładu tych tkanek. Jeśli używasz podpasek, krew ma na dodatek kontakt z drobnoustrojami, które naturalnie są obecne na zewnętrznych narządach płciowych. Krew może też nabierać nieprzyjemnego zapachu w kontakcie z substancjami wchodzącymi w skład podpasek, np. z substancjami wiążącymi wilgoć. Tradycyjne podpaski nieprzepuszczające powietrza mogą także powodować intensywniejsze pocenie się zewnętrznych narządów płciowych, co tym bardziej przyczynia się do powstawania nieprzyjemnego zapachu.


7. Czy powinnam się obawiać dotykania krwi miesiączkowej?
Nie. Nie możesz się niczym w ten sposób zarazić — Twoje własne tkanki nie są dla Ciebie zagrożeniem. Krew jest potencjalnym zagrożeniem tylko wtedy, gdy pochodzi z cudzego organizmu.


8.Czy powinnam się obawiać dotykania ścianek pochwy lub szyjki macicy?
Nie. Jak jest to wyżej powiedziane, nie możesz się niczym zarazić sama od siebie. Jeśli będziesz delikatna i zachowasz higienę poprzez mycie rąk, nie możesz też zrobić sobie żadnej krzywdy. Drogi rodne są zaprojektowane na "znoszenie" aktywności seksualnej, ciąży oraz porodu — przyciśnięcie ścianki w celu otwarcia kubeczka czy dotknięcie szyjki podczas sprawdzania jej pozycji nie są więc szkodliwe.


9. Czy kubeczek jest tym bardziej higieniczny, im częściej go opróżniam?
Nie do końca. Owszem, nie należy przekraczać 12 godzin między opróżnieniami, ale to nie znaczy, że bardzo częste opróżnianie jest higieniczniejsze. Bardzo częste wyjmowanie i ponowne zakładanie kubeczka jest bowiem związane z ryzykiem otarć błony śluzowej pochwy lub podrażnień ujścia cewki moczowej, zwłaszcza w przypadku twardszych kubeczków. Dlatego zdarza się, że u początkujących użytkowniczek, które ciągle poprawiają, wyjmują i ponownie zakładają kubeczek, występują objawy początków infekcji grzybiczej lub infekcji układu moczowego. 
Podsumowując, jeśli nie zauważasz niepokojących objawów, którym mogłoby potencjalnie zaradzić częstsze opróżnianie kubeczka, nie musisz go opróżniać częściej niż co 12 godzin. 


10. Czy tampony są tym bardziej higieniczne, im częściej je zmieniam?
Nie do końca. Owszem, lepiej jest szybciej wyjąć tampon, ponieważ jego materiał sprzyja namnażaniu się bakterii, ale nie w sytuacji, kiedy nie jest w pełni nasiąknięty. Nawet gładki, miękki materiał kubeczka może powodować otarcia śluzówki (przy zbyt częstym wyjmowaniu), więc tym bardziej dotyczy to szorstkich włókien tamponu. Właśnie dlatego — jeśli nie używasz kubeczka -— powinnaś stosować możliwie najmniej chłonne rodzaje tamponów i wyjmować je dopiero, kiedy będą w pełni nasiąknięte. Niehigieniczność tamponów polega częściowo na tym, że uszkadzają śluzówkę pochwy (i szyjki macicy, jeśli mają z nią kontakt) — im bardziej suchy jest więc tampon, gdy go wyjmujesz, tym mniej jest higieniczny.



Przykładowe źródła:
Body Science Facts For Girls & Boys
Explainer: why do women menstruate?
Gyno Gab: Menstrual Blood Myths are Global and Timeless
Pharyngula: Why do women menstruate?  
There Will Be Blood: The Evolution and Function of Menstruation